Nakon niza događaja koji su poslednjih dana dodatno zaoštrili odnose između Prištine i predstavnika srpske zajednice na severu – od razrešenja srpskih tužilaca i rušenja objekata na području Gazivoda do pitanja rada pravosuđa – Evropska unija danas se ponovo oglasila, ovoga puta posle sastanka sa gradonačelnicima četiri opštine na severu.
Samo dva dana nakon što je prvi put javno dovela u pitanje zakonitost odluka o razrešenju srpskih tužilaca, a dan nakon što je izrazila zabrinutost zbog rušenja objekata na području Gazivoda, Evropska unija danas se ponovo oglasila o situaciji na severu Kosova.
Ovoga puta, nakon sastanka ambasadora država članica Evropske unije sa gradonačelnicima četiri opštine na severu u Zvečanu, EU je poručila da su snažna lokalna samouprava, bolja koordinacija centralnog i lokalnog nivoa vlasti i jednaka primena principa vladavine prava širom Kosova od ključnog značaja za izgradnju poverenja, stabilnosti i prosperiteta.
Sastanak je održan osam meseci nakon što su gradonačelnici Severne Mitrovice, Zvečana, Leposavića i Zubinog Potoka preuzeli funkcije. Kako je saopštila Kancelarija Evropske unije na Kosovu, ambasadori država članica EU razgovarali su sa njima o izazovima sa kojima se suočavaju lokalne samouprave, a odvojene sastanke imali su i sa predstavnicima civilnog društva i odbornicima opozicionih stranaka u opštinskim skupštinama.
EU: Problemi u funkcionisanju opština, potrebna bolja saradnja
Prema saopštenju Evropske unije, gradonačelnici su ukazali na niz problema koji utiču na pružanje opštinskih usluga.
Među njima su naveli nedostatak arhivske dokumentacije, manjak kvalifikovanog osoblja, budžetska ograničenja, imovinsko-pravna pitanja, ali i, kako je navedeno, „kontrolu centralnog nivoa nad opštinskim aktivnostima“.
Koha: Gradonačelnici se žalili na kontrolu centralnih vlasti
Upravo je to naglasila Koha, i u naslovu.
„Gradonačelnici četiri opštine na severu Kosova požalili su se šefovima misija država Evropske unije na niz pitanja, pri čemu su posebno istakli i ‘kontrolu centralnog nivoa nad opštinskim aktivnostima’.“
Evropska unija i države članice potom su ponovile da podržavaju snažnu lokalnu samoupravu na Kosovu i decentralizaciju zasnovanu na Ustavu Kosova i Zakonu o lokalnoj samoupravi.
Istovremeno su pozvale na unapređenje koordinacije između lokalnog i centralnog nivoa vlasti, efikasniju podršku opštinama od strane nadležnih ministarstava i jednaku primenu principa vladavine prava širom Kosova.
„Efikasne, odgovorne i potpuno funkcionalne opštinske administracije koje pružaju kvalitetne usluge svim stanovnicima Kosova, uključujući i sever, u javnom su interesu i od suštinskog značaja za izgradnju poverenja, stabilnosti i prosperiteta“, navodi se u saopštenju.
EU je poručila i da će, kao najveći partner i najveći donator finansijske pomoći Kosovu, nastaviti da podržava opštine i reforme koje jačaju lokalnu samoupravu širom Kosova.
Šta su, prema Srpskoj listi, gradonačelnici preneli evropskim predstavnicima
Sa druge strane, Srpska lista saopštila je da su gradonačelnici evropskim predstavnicima ukazali na, kako navode, učestale jednostrane poteze centralnih institucija koji otežavaju funkcionisanje lokalnih samouprava i dovode u pitanje njihove zakonske nadležnosti.
Kao posebno zabrinjavajuće izdvojili su rušenje objekata bez pravosnažnih sudskih odluka i bez saglasnosti nadležnih opštinskih organa, ocenjujući da takva praksa narušava principe vladavine prava i pravne sigurnosti.
Ukazali su i na ozbiljna institucionalna ograničenja sa kojima se opštine suočavaju, uključujući nemogućnost zapošljavanja stručnog kadra, ograničen pristup budžetskim sredstvima, kao i blokade u realizaciji kapitalnih investicija i infrastrukturnih projekata, za koje tvrde da direktno utiču na kvalitet javnih usluga i razvoj lokalnih zajednica.
Prema istom saopštenju, gradonačelnici su poručili da ostaju opredeljeni za saradnju sa međunarodnim partnerima i unapređenje rada lokalnih samouprava, ali da očekuju da centralne institucije i Kosovska policija postupaju u skladu sa zakonom, poštuju nadležnosti opština i omoguće njihovo nesmetano funkcionisanje.
Na kraju su zahvalili predstavnicima Evropske unije na, kako su naveli, „jasnoj reakciji na nedavne događaje“.
Novo obraćanje EU u nizu reakcija
Današnji sastanak i saopštenje predstavljaju još jedno u nizu obraćanja Evropske unije u poslednjih nekoliko dana povodom razvoja događaja na severu Kosova.
EU je početkom sedmice prvi put javno ocenila da odluke Kosovskog tužilačkog saveta i dekret vršiteljke dužnosti predsednice Kosova Aljbuljene Hadžiju o razrešenju sedam srpskih tužilaca deluju nespojivo sa zakonom, pravilnim postupkom i zahtevima vladavine prava, pozivajući da se ne preduzimaju potezi koji bi sprečili reintegraciju srpskog pravosudnog kadra.
Dan kasnije Evropska unija izrazila je zabrinutost i zbog rušenja objekata na području Gazivoda, ocenjujući da slučaj otvara ozbiljna pitanja u vezi sa poštovanjem zakonskih procedura, prava na pravičan postupak i principa vladavine prava.
U međuvremenu se EU na Kosovu se ponovo oglasila i povodom rada Sudskog saveta Kosova, pozivajući sve političke aktere da se uzdrže od vršenja pritiska na članove tog tela uoči odlučivanja o zahtevima srpskih sudija za povlačenje ostavki. Evropska unija je tom prilikom poručila da su nezavisno, nepristrasno i apolitično pravosuđe od suštinskog značaja za vladavinu prava.
