Spasovdan, odnosno praznik Vaznesenja Hristovog, obeležava se 40 dana nakon Vaskrsa i jedan je od deset praznika posvećenih Isusu Hristu u hrišćanskoj tradiciji. Prema Jevanđelju, Hrist se nakon vaskrsenja javljao učenicima četrdeset dana, a potom se na Maslinskoj gori vazneo na nebo.
Naziv praznika potiče od reči „spasenje“, pa se u narodu verovalo da ovaj dan donosi zaštitu i spas ljudima i zajednici. Spasovdan je kroz istoriju imao posebno mesto u srpskoj tradiciji, a mnogi gradovi i sela upravo ovaj praznik obeležavaju kao svoju slavu.
Gradska slava Prizrena
Na Kosovu i Metohiji centralno obeležavanje Spasovdana tradicionalno se održava u Prizrenu, gde se praznik vekovima slavi kao gradska slava. Vernici, raseljeni Prizrenci i gosti okupljaju se u Crkvi Svetog Spasa, smeštenoj iznad starog gradskog jezgra i nedaleko od Prizrenske tvrđave.
Proslava počinje svetom liturgijom i rezanjem slavskog kolača, dok se u okviru manifestacije „Spasovdanski dani“ organizuju kulturni i umetnički programi, književne večeri, izložbe i nastupi horova i folklornih ansambala. Spasovdan je u Prizrenu kroz istoriju predstavljao jedan od najvažnijih dana u godini, simbol zajedništva, duhovnosti i očuvanja identiteta.
Crkva Svetog Spasa potiče iz srednjeg veka i smatra se jednim od važnih simbola srpskog kulturnog i duhovnog nasleđa u Prizrenu. Uprkos brojnim stradanjima i obnovama tokom istorije, ostala je mesto okupljanja i jedan od simbola praznovanja Spasovdana u ovom gradu.
Manifestacija „Spasovdanski dani u Prizrenu“ realizuje se i ove godine sa blagoslovom mitropolita raško-prizrenskog Teodosija.
Program počinje svetom liturgijom u Crkvi Vaznesenja Gospodnjeg u 8 časova, nakon čega slede lomljenje slavskih kolača i beseda oca Mihaila, igumana manastira Svetih Arhangela kod Prizrena.
Tokom manifestacije biće otvorene izložbe, održan umetnički i muzički program, kao i prateći kulturni sadržaji u Prizrenu.
Proslava Spasovdana u Beogradu
Spasovdan je i gradska slava prestonice Srbije. Tim povodom u Beograd je sa Svete Gore stigao Časni Pojas Presvete Bogorodice, jedna od najvećih svetinja pravoslavlja, kojem vernici od jutros prilaze u velikom broju ispred Vaznesenjske crkve, gde je služena liturgija.
Centralni događaj obeležavanja biće Spasovdanska litija koja počinje u 19 časova, a predvodiće je patrijarh srpski Porfirije. Litija će proći ulicama centra Beograda do Hrama Svetog Save, gde će Časni Pojas biti svečano dočekan. Časni krst ove godine nosi učenik Matematičke gimnazije Andrej Drobnjaković, višestruki osvajač medalja na olimpijadama znanja.
Narodni običaji i verovanja
Za praznik se vezuju brojni običaji i verovanja. U pojedinim krajevima verovalo se da na Spasovdan ne treba spavati tokom dana, kako ljudi ne bi bili pospani i malaksali tokom cele godine. Postojalo je i verovanje da se tog dana ne radi težak fizički posao, posebno u polju, kako bi godina bila rodna i bez nepogoda.
U mnogim mestima organizuju se litije – molitvene povorke kroz naselja i polja, sa ciljem da se prizovu mir, zdravlje i dobar rod. Ovaj običaj zadržao se do danas u brojnim sredinama.
Narodna tradicija beleži i da se na Spasovdan posebno obraćala pažnja na vremenske prilike, jer se smatralo da vreme tog dana može nagovestiti kakvo će leto biti. U nekim krajevima devojke su brale cveće i plele vence, verujući da ono ubrano na Spasovdan ima zaštitnu moć.
Praznik Vaznesenja Hristovog obeležava se svake godine u četvrtak, deset dana pre Duhova.
